Hey On beşli türküsünün h-azin hikayesi biliyor musunuz?

Bu türküyü bilmeyen yoktur. Ama genelde bu türküyü oyun havası olarak söylenip ve o şekilde ritm tutarız. Aslına bakarsanız bu türkünün öyle h-azin bir hikayesi var ki, a-ğlayacaksınız. Hey onbeşli onbeşli… Bu türküyü hatırladınız mı? ‘Onbeşli’ türküsünün h-azin hikâyesini biliyor musunuz? İşte size Onbeşli türküsünün hikayesi…

Çanakkale Cephesi, sanki bir ö-l-üm değirmeni gibiydi; t-ükettiği insanlar h-addi hesabı aşmasına ve İngiliz generali Aspinall-Oglander’in “Gelibolu’daki k-a-nlı muharebeler, Türk ordusunun çiçeğini bitirmiştir,” t-espitinde i-fadesini bulan gerçekten de İngilizler ş-ehit olan gençlerimizi, “çiçeğin tomurcuğu” ve “vakti gelmeden solan gül goncası”na benzetiyorlardı koskoca bir eğitimli genç nesli y-utmasına rağmen bir türlü doymak bilmiyordu. O kadar ki cephede meydana gelen boşlukları doldurmak için, diğer cephelerden asker getirilemediğinden, en yakın çevreden başlayarak, 15 yaşın üstündeki eli silah tutan bütün gençlerin dahi, gönüllü olup olmadığına bakılmaksızın, Çanakkale’ye sevk edilmeleri alışılmış normal bir h-adise haline gelmişti. O günler, köyde, kasabada erkeğin kalmadığı, g-ücü k-uvveti ve boyu posu yerinde olan herkesin asker olduğu ya da asker olmak z-orunda kaldığı kara günlerdi.

Birinci Dünya Savaşı’nda, Osmanlı ordusunda insan k-aybı öyle bir noktaya varmıştı ki Harbiye Nezareti, harp bütün hızıyla sürerken askerleri birkaç günlüğüne de olsa memleket iznine göndermeye gayret etmişti. Çünkü h-arpte gün geçtikçe daha da artan k-ayıplar, nüfusun t-ükenmekte olduğu k-orkusunu doğurmuş ve s-avaşan askerler memleketlerine nüfusu çoğaltmak üzere gönderilmişlerdi. Çanakkale S-avaşı sırasında, İtilaf Devletlerinin Nisan 1915’ten itibaren kara çıkartmasına başlamalarıyla birlikte c-ephede t-akviye k-uvvetlere ihtiyaç hâsıl olunca Sultan V. Mehmed Reşad 14 Mayıs 1331’de (27 Mayıs 1915) bir irade (emir) yayınlayarak, yukarıda sözünü ettiğimiz Askeri Mükellefiyet K-anunu’nda değişiklik yapmak ve lise talebelerini de c-epheye çağırmak z-orunda kalmıştı. Sultan Reşad, yayınladığı i-radede, Mükellefiyet K-anunu’nun 42. Maddesine ek olarak hazırlanan “kâtib-i sultaniye 10. sınıf müdaviminine mütedair (devam edenlere dair)” başlıklı fıkra h-akkında şöyle geçici bir düzenleme yapma yoluna gitmişti: “Madde 1: Mükellefiyet-i Askeriye K-anun-u Muvakkatinin (geçici k-anununun) 42. Maddesindeki fıkra atiye (geleceğe) tezyil (ertelenmiş) olunmuştur. Muayene-i intihaiye esnasında (muayene s-onucunda) mekatib-i sultaniyenin (sultani mekteplerinin) onuncu sınıflarında bulunanlar da hizmet-i makzura (zikri edilen hizmet) h-akkına nail olacaktır.” Sultan V. Mehmed Reşad’ın iradesinden sonra Harbiye Nezareti de bir tebliğ yayınlayarak, 1314 (1896) doğumluların (yani 19 yaşındakilerin) henüz askerlik hizmetine çağrılmamışları ile 1315 (1897) doğumluların, bedenleri gelişmiş, h-arbe elverişli ve s-ilah kullanmaya kabiliyetli olanlarından müsait bulunanların da kıtalara teslim olmalarını istemişti. Kaynakwh webhatti.com: ‘Hey Onbeşli’ Türküsünün Hazin Hikayesi
Padişahın ve Harbiye Nezaretinin bu çağrısı üzerine, Balıkesir, Bursa, Kütahya, Manisa, Adapazarı, İzmir, Aydın, Muğla ve Konya’nın, tahsilleri ve h-ayatlarının henüz başındaki bu yeni yetme gençleri, vatanın kendilerinden beklediği yüce vazifeyi hakkıyla i-fa etmek azim ve i-nancıyla s-ilâhaltına koşacaklardı.

Ekseriyeti 15 ila 19 yaşında olan bu genç bahadırların cepheye katılımları a-nısına Anadolu’da y-akılan meşhur “Hey Onbeşli Onbeşli” adlı türküde de söz konusu durum çok a-cı ve d-ramatik bir dille anlatılmıştır. Burada sözü edilen “15’liler” 1315 doğumlulardır. Yani 1 Haziran 1897 ile 22 Mayıs 1898 arasında doğan ve tam 18 yaşını doldurmuş olan gençlerdi. Türküde, bu 1315’li gençlerden şöyle bahsediliyordu: Hey onbeşli onbeşli Tokat yolları taşlı Onbeşliler gidiyor Kızların gözü yaşlı Aslan yârim kız senin adın Hediye Ben dolandım sen de dolan gel beriye Fistan aldım endazesi onyediye Gidiyom gidemiyom Az doldur içemiyom Sevdiğim pek gönüllü Koyup da gidemiyom *Nesil Yayınları’ndan çıkan Mahşerin İrfan Ordusu: Okuldan Çanakkale’ye, kitabından alınmıştır.

Loading...
Loading...